Tarım ve Orman Bakanlığı, alkollü içkilerin doğrudan ya da dolaylı yollarla reklamının yapılmasını engellemek amacıyla denetimlerini en üst seviyeye çıkardı. İspirto ve İspirtolu İçkiler İnhisarı Kanunu'nda yapılan yeni düzenlemeyle, alkollü içki firmalarının isim, amblem veya logolarını kullanarak çeşitli etkinliklere sponsor olması ve "çağrışım yoluyla" reklam yapması tamamen yasaklandı. Düzenleme kapsamında, düşük alkollü (fermente) içki markalarının, yüksek alkollü (distile) içki markalarıyla ortak isim veya logo kullanması da engellenerek hafif alkollü ürünlerin popülaritesinden yararlanılmasının önüne geçilmesi hedefleniyor.
Özellikle gençleri korumayı ve toplum sağlığını desteklemeyi amaçlayan bakanlığın bu hamlesi tekel bayilerinde köklü değişiklikleri beraberinde getirirken, gelişmeleri değerlendiren Edirne Bakkallar ve Tekel Bayileri Esnaf Odası Başkanı Okan Mano, düzenlemenin en büyük faturasının esnafa kesildiğini belirtti.
"FİRMALARIN HEDİYE ETTİĞİ SAATLER BİLE ARTIK YASAK"
Yeni düzenlemenin tekel bayileri ve bakkalların iç düzenini tamamen değiştireceğini belirten Edirne Bakkallar ve Tekel Bayileri Esnaf Odası Başkanı Okan Mano, kanun yürürlüğe girer girmez üyelerini bilgilendirdiklerini ifade etti. İş yerlerindeki birçok görselin artık suç teşkil edeceğini vurgulayan Mano, şunları söyledi:
"Alkollü içkilerin reklam tanıtımı, sponsorluk faaliyetleri ve marka görünümüne ilişkin yeni bir düzenleme yapıldı. Bu düzenlemenin içerisinde en büyük yer tabii ki de bizim işletmelerimizde oldu. Örnek veriyorum iş yerimizde firmalara ait bize hediye olarak getirilen saatler, kullandıkları cam giydirmeler, ışıklı reklam panoları... Devlet bunları reklam mahiyetine girdiği için özendirmesin, onu anımsatmasın, onu andırmasın diye kaldırılmasına karar verdi. Biz bunu tabii kanun geçtiği gibi üyelerimize tabii ki mesaj ve sosyal medya üzerinden ne yapmaları gerektiğini bildirdik."
GENİŞ KALEMDE YASAKLAR
İş yerlerinin hem içinde hem de dış cephesinde çok sıkı bir temizlik yapılması gerektiğinin altını çizen Başkan Mano, yasak kapsamına giren ve ilk bakışta masum görünen detaylara dikkat çekti:
"Şimdi şöyle; yeni düzenlemeler doğrultusunda iş yerlerinin iç ve dış alanlarında bulunan afiş, poster, pankart, cam giydirme, ışıklı reklam, promosyon panoları ve tanıtım malzemelerinin iş yerlerimizde bulunmaması gerekiyor. Yani bunlar çok masum durabilir ama örnek veriyorum bir saat firma tarafından hediye edilmiştir ama üstüne ‘artı 1’ ibaresi bir firmayı çağrıştırdığı için o örneğin yasak. Atıyorum 'yüzde yüz müzik' diye tabelalarımız var bize hediye edilen, görsel olarak kullandığımız. Bu da yasak. Yani bunları dükkanlarında bulunduruyorlarsa titizlikle incelemeleri, kaldırmaları gerekiyor."
"DEVLET TÜKETİCİYLE ALKOL FİRMASI ARASINDAKİ GÖZ TEMASINI KESMEK İSTİYOR"
Yeni mevzuatın temel felsefesini açıklayan Okan Mano, cezai yaptırımlarla karşılaşmamaları için esnafa acil çağrıda bulundu. Alkol dolaplarının konumuna da değinen Mano, konuşmasını şöyle sürdürdü:
"Şimdi devlet de diyor ki; ‘Artık tüketici geldiği zaman hiçbir alkol firmasını andıracak, anımsatacak, onun reklamı mahiyetinde olacak ibareyi, görseli, saati, panoyu, ışıklı reklam panosunu, cam giydirmeyi hiçbir şekilde istemiyoruz’ diyor. Bu da kanundan geçti. Cezai sorumlulukları olacaktır. O yüzden bizim istirhamımız üyelerimizden ivedilikle dükkanlarını kontrol etmeleri, varsa bu tarz ürünleri dükkanlarından kaldırmaları. Dolapları için şu an gelmiş, kanundan geçmiş bir şey yok. Onlarla ilgili olan da şu; sadece dışarıda olmayacak. Dışarıdan gözükmeyecek bir alanda bulunacak. Yani müşteri yoldan, kaldırımdan içeri girmese dahi onunla göz teması, fiziki temas kuramayacak noktada olması gerekiyor."
"KAR MARJIMIZ DÜŞÜK, VERGİMİZ YÜKSEK, BİR DE CEZAİ YAPTIRIMLARLA BELİMİZ BÜKÜLÜYOR"
Sürekli değişen mevzuatlar ve ardı arkası kesilmeyen kısıtlamalar nedeniyle esnafın ekonomik olarak yıprandığını belirten Mano, gelir-gider dengesizliğine sitem etti:
"Her geçen gün mevzuat değişiyor. Yani hükümetimiz de bunu sağlıklaştırma açısından her gün yeni bir adım atıyor. Ben düşünmüyor değilim. Biz tabii ki olmaması için bizi etkileyecek, bizi mali sorumluluklara götürecek her şeyin karşısındayız. Sonuçta bu sadece alkollü içecekler üzerinde değil, tütün ürünleri özelinde de böyle. Her geçen gün daha bir kısıtlamayla karşılaşıyoruz. Zaten bu ürünlerden elde ettiğimiz kazanç ve kar marjı belli. Ödediğimiz vergiye göre orantılı değil. Biz esnaf olarak bundan şikayetçiyiz. Ama aynı zamanda da gelinen noktada daha çok arka plana bırakılıyoruz. Daha çok cezai yaptırımlarla karşı karşıyayız. Daha çok iş yerlerimizi güncelleyip, iş yerlerimizi değiştirmekle mükellef kalıyoruz. O yüzden bizim belimizi büken bu."
"KANUNA BOYNUMUZ KILDAN İNCE AMA HAKKIMIZI SAVUNMAKTAN GERİ DURMAYACAĞIZ"
Tüm zorluklara rağmen kurallara uyacaklarını ancak esnafın haklarını aramaya da devam edeceklerini vurgulayan Edirne Bakkallar ve Tekel Bayileri Esnaf Odası Başkanı Okan Mano, açıklamasını şu kararlı sözlerle noktaladı:
"Tabii ki yılmayacağız. Kanun bu, boynumuz kıldan ince, tabii ki uygulayacağız. Tabii ki kaldıracağız, madem böyle bir şey var. Ama hiçbir şekilde de kendi hakkımızı savunmaktan, kendi emeğimizin, kendi alın terimizin karşılığını almaktan da geri kalmayacağız. Yani elimizden ne geliyorsa her mecrada, her yerde onların istediklerini uygulayacağız. Ama biz de kendi istediğimiz alana kadar peşlerinden koşmaya, onlardan istemeye, onlara söylemeye devam edeceğiz. Bunu konuşmak için çok erken. Çünkü firmalar da şu an ne yapacağını bilmiyor. Televizyon ve sosyal medyadan alkol reklamı olmayacak dendi firmalara. Firmalar döndü esnafa; esnafın dükkanında yerel bazlı, içeri koydukları, bu kaldırılan ürünleri koyarak tüketiciye bir şekilde kendini belli etmeye çalıştı. Şimdi gelinen noktada kanun kapsamı bunları da içine aldı. Bunlar da dükkanlarımızdan çıkacak. Şimdi firmalar belki başka bir aksiyon alacak. Yani çekilir mi? Daha farklı mı bir şey yapar? Zaten onlara bizden önce bazı yasal sınırlamalar getirildi. Aynı isimle alkol üretiyorsan o firmada alkolsüz veya başka gıda herhangi bir madde üretemeyeceksin denildi."