Toprak Mahsulleri Ofisi(TMO) tarafından dün açıklanan 13 bin 500 liralık alım fiyatı üreticileri hayal kırıklığına uğrattığını söyleyen Edirne Genç Çiftçiler Derneği Başkanı Egemen Ilgın ve Edirneli üretici Erdal Akgün, buğdayın maliyetinin açıklanan desteklerin çok çok üzerinde kaldığına dikkat çekti.
2025 yılı hububat alım fiyatlarını duyuran Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO) Genel Müdürlüğü ton başına makarnalık buğday ve ekmeklik buğday için fiyat 13 bin 500 lira, arpa için ise 11 bin lira olarak belirledi. TMO açıklamasında, ton başına toplam 2.520 TL destek ödemesi yapılacağı belirtti.
Açıklana fiyatları değerlendiren Edirne Genç Çiftçiler Derneği Başkanı Egemen Ilgın fiyatın yeterli olmadığını söyledi. Ilgın, "Biz 13.500 lirayı yeterli bulmuyoruz çünkü buğdayın maliyeti bu fiyatın çok çok üzerinde; 16 bin lira civarı civarında bir maliyeti var. Dolayısıyla fiyat yetersiz. Enflasyon oranına baktığımızda geçen seneye olan artışla da enflasyon oranının altında kaldığını çok rahat görüyoruz. Zaten bu enflasyon oranıyla ilgili yorumlara falan ben çok sıcak bakmıyorum. Rakamlarla oynayıp istediğiniz seviyeye getirebiliyorsunuz. Desteği üzerine koyup veya geçen senenin primini çıkartıp falan 'enflasyon oranını yakaladı' veya 'geçti' veya 'altında kaldı' şeklinde yorum yapabilirsiniz ama gerçek enflasyon rakamlarını bir vatandaş, bir markette, bir iş yerinde kasaya gittiğinde zaten görüyor. Günlük yaşam üzerinden örnek vermek gerekirse bugünkü buğday fiyatıyla çiftçi bir kilo buğday satıp bir tane ekmek alamıyor. Bence bu tüm gerçekliği gözler önüne sermiş oluyor" diye konuştu.
“KALİTE DÜŞECEK, BU DIŞ TİCARET DENGESİNE DE ETKİ EDECEK”
Ekmeklik buğday ile makarnalık buğday fiyatlarının eşitlenmesine de dikkat çeken Ilgın, "Bunun yanı sıra prim sistemi bu sene kalkmış oldu destekleme modeli geldi. 2500 lira bir destek olacak. Bunun içerisinde mazot desteği, gübre desteği de var. Tabii bu desteği alabilmeniz için sertifikalı tohum ekmiş olmanız gerekiyor. Yani bu desteği alabilmenin de bazı şartları var. Çeşitli nedenlerle ÇKS'siz üretim yapan çiftçilerimiz de olmuş olabilir. Bunlar da bu destekten yararlanamayacaklar. Prim sisteminin çiftçi açısından daha iyi olduğunu düşünüyoruz. Bunun yanı sıra gözümüze ilişen bir şey makarnalık buğdayla ekmeklik buğday fiyatının eşitlenmiş olması. Yani çiftçinin kaliteli ürün elde etmesi için harcadığı çabanın, gösterdiği özenin hiçbir önemi olmadığını görüyoruz. Bu durumda bir sonraki yıl makarnalık buğday ekilişinin azalacağının bir göstergesi. Kalite düşecek, bu dış ticaret dengesine de etki edecektir. Tabii ki makarnalık buğdayın ticareti daha yoğun bir şekilde yapılıyor. Bu durum da yine bizi üzen durumlardan birisi oldu" dedi.
Maliyetlerin gün geçtikçe arttığını söyleyen Ilgın; “Bu yıl bölgemizde buğday verimleri yer yer iyi olsa da yağmur alamayan bölgelerde bazı sıkıntılar yaşandı. Pastan kaynaklı sıkıntı oldu. Son zamanlarda bazı çiftçilerimiz süne ilacını atamadı. Bunun borsa satışlarında özellikle zararını çok yaşayacaklar. Dolayısıyla maliyetler her geçen gün artarken fiyatların istediğimiz rakamlarda olmaması hepimizin canını biraz sıktı. Maalesef hiçbir sene neşeli bir hasat dönemi geçiremiyoruz. Yine buğday başağının da boynu bükük, çiftçinin de boynu bükük bir hasat dönemini maalesef karşılıyoruz” şeklinde konuştu.
Üreticinin 9 aydır destek beklediğine de değinen Edirne Genç Çiftçiler Derneği Başkanı Egemen Ilgın; “Destekleme, çiftçinin üretimi arttırması, motivasyonunun yükselmesi, maliyetlerini azaltması amacıyla yapılan bir uygulama. Ancak desteklemenin ne zaman verildiği de çok önemli. Bu destekleme tutarı açıklandı ama çiftçi bunu ne zaman alacak? Ayçiçeği üreticisi 9 aydır destek bekliyor. Şu an ayçiçeği üreticisi geçen sene sattığı ürünün desteğini alamadı ama yeni yerini hazırladı, yeni ayçiçeğini ekti, ekmeden önce ot ilacını attı, ektikten sonra attı. Yani maliyetleri artmasına rağmen geçen senenin desteğini alamadı. 2500 TL'yi 9 ay sonra alacağını varsayalım çiftçinin, enflasyon karşısında bu rakam da eriyecek. Dolayısıyla bu desteklerin pek de bir anlamı kalmış olmuyor. Bizim çiftçimize sattığı anda aldığı para gerçekten çok önemli” açıklamasını yaptı.
Edirneli üretici Erdal Akgün ise, açıklanan fiyat karşısında üreticilerin mağdur edildiğine dikkat çekti. Akgün; “23 yıldan beri yaşadığımız şoku bir kez daha yaşadık. Zaten iyi bir fiyat verilmesini beklemiyorduk. Bizim işimiz 23 yıldan beri yüksek verim beklemekle geçiyor. Yani doğal şartların oluşmasıyla, yüksek verim elde ederek kendimizi kurtarmanın düşüncesi içerisindeydik. Bu yıl da tekrar bir şok yaşadık. Ülkemizde bu kadar büyük kuraklık yaşanmışken, böyle bir taban fiyatının açıklanması, tekrar çiftçinin yüreğini dağlamıştır, kalbini kırmıştır. Üretememeyle karşı karşıyayken, bu yıl da böyle bir fiyat açıklanması bizleri bir kere daha kara kara düşündürüyor. Biz onlardan aslında fiyat da beklemiyoruz. Bizim girdilerimizi düşürmelerini bekliyorduk ama maalesef bununla ilgili en ufak bir çaba görmedik bu zamana kadar” diye konuştu. Damla GÖÇ AKYÜZ