Ayçiçeğine alternatiflere yöneliş
Edirne’de aşırı sıcak ve kurak geçen yazın ardından, Ekim ayının ilk haftasında hasret kalınan yağışlı havaya kavuşulurken, metrekareye 70 ila 100 kilogram arasında yağış düştü. Edirne Ziraat Odası Başkanı Hüseyin Arabacı, yağışın hem kanola ekimini rahatlatırken hem de buğday hazırlıkları için toprağı istenen tava getirdiğini açıkladı. Arabacı, yağışların üreticiye moral verdiğini ancak yeterli olmadığını belirterek, “Bu yağışlar başlangıç için umut verici ama toprağın ve taban suyunun doyuma ulaşması için belli aralıklarla yağış almamız şart” dedi. Arabacı, ayrıca kuraklıktan dolayı büyük verim kaybı yaşayan ayçiçeği üreticisinin, büyük oranda kanola, buğday ve arpa ekilişine yöneldiğine dikkat çekti.
Aşırı sıcak ve kurak geçen yaz aylarının ardından Edirne’de, çiftçinin ve vatandaşın hasretini çektiği yağış, Ekim ayının ilk haftasında geldi. Öyle ki Edirneli ayçiçeği üreticisi, kuraklık nedeniyle tarihin en az verimli sezonlarından birisini geçirdi. Hatta bu durum, çiftçiyi ayçiçeği üretiminden vazgeçme noktasına getirdi. Edirne Ziraat Odası Başkanı Hüseyin Arabacı, bu ayın başından itibaren gerçekleşen kuvvetli sağanak yağışlarla, kentte farklı alanlarda değişmek üzere metrekareye 70-100 kilogram arasında yağış düştüğünü açıkladı.
‘METREKAREYE 70-100 KİLOGRAM YAĞIŞ DÜŞTÜ’
Bölgede kanola ekiminin de yüzde 80 oranında tamamlandığını ve son yağışlarla birlikte ürünün topraktan rahat bir şekilde çıkış yapacağını dile getiren Arabacı, “Uzun zamandan beri bölgemizde kurak bir iklim yaşanıyor. Özellikle son iki yıldır bu kuraklık çok daha ciddi şekilde hissedilir hale geldi. Kış dönemlerinde yağışlar aldık, bu da ürünlerin çıkışı ve gelişimi açısından olumlu oldu; ancak sonrasında, özellikle ilkbahar ve hasada yakın dönemlerde yaşanan ciddi kuraklık nedeniyle ürünlerimizde önemli verim kayıpları meydana geldi. Geçtiğimiz yıllarda buğday olsun, kanola olsun genelde kurak şartlarda ekilmiş, ardından gelen yağışlarla gelişimini sürdürmüştü. Ancak bu yıl Ekim ayının henüz başında olmamıza rağmen, son bir hafta içinde belli aralıklarla oldukça güzel yağışlar aldık. Köyden köye değişmekle birlikte, metrekareye 70 ila 100 kilogram arasında yağış düştü. Bu da üreticilerimiz açısından oldukça sevindirici bir gelişme oldu. Çünkü birçok üreticimiz kanola ekimini tamamladı. Aşağı yukarı yüzde 80 oranında kanola ekilişleri tamamlandı diyebiliriz. Bu yağışlar sayesinde ürünler rahat bir çıkış yapabilecek” dedi.
‘BUĞDAY EKİMİ HAZIRLIĞI İÇİN GEREKEN TAV OLUŞTU’
Geçtiğimiz yıl aynı sezonda yağış alınamaması sebebiyle üreticinin buğdayını kuru toprağa ekmek zorunda kaldığına dikkat çeken Arabacı, yağışla birlikte ekiliş hazırlığı için toprakta gereken tavın oluştuğunu kaydetti. Arabacı, “Aynı zamanda buğday yeri hazırlıkları açısından da oldukça uygun bir zemin oluştu. Şu anda tarlasını sürmek isteyen üreticimiz rahatlıkla sürebiliyor, hazırlık işlemleri tavlı ve düzgün bir şekilde yapabiliyor. Akabinde de ekimini gerçekleştirecek. Bildiğiniz gibi, artık iklim değişikliği bölgemizde ciddi şekilde hissediliyor. Eskiden ekimler Ekim ayında yapılırdı, ancak artık üreticilerimiz genelde ekimlerini kasım başına sarkıtıyor. Çünkü erken ekimlerde, son yıllarda yaşanan ılıman kışlar nedeniyle buğday erken başaklanıyor, ardından gelen don olaylarından zarar görüyor. Eskiden kasım-aralık aylarında sert geçen kışlar artık yok denecek kadar az. Hatta ocak ayında bile ılıman havalar yaşanıyor. Bu yüzden üreticiler artık daha geç ekim yapmayı tercih ediyor. Bu yıl ise erken gelen yağışlar sayesinde güzel bir tav oluştu. Üreticilerimiz rahatlıkla toprak hazırlığını yapabilecek. İnşallah 2026 yılı ekilişleri hayırlı ve bereketli olur. Ancak şunu da belirtmek gerekir ki, son iki yıldır yaşadığımız kuraklık gerçekten çok ciddi boyutlarda. Öncesinde de zaman zaman kurak dönemler olurdu, ama son iki yıl toprak tamamen susuz kaldı” şeklinde konuştu.
‘BELLİ ARALIKLARDA YAĞIŞ ŞART’
Yağışın ekiliş açısından yeterli, buğday gelişimi açısından yetersiz olduğunun altını çizen Arabacı, “Bu yağışlar evet, ekim hazırlığı ve çıkış açısından bizi rahatlattı ama yeterli değil Toprağı karıştırdığımızda, alaca tav dediğimiz ortam oluşacak. Bu dönemde ara ara yağışlar almamız gerekiyor. Bu hem ekiliş, hem çıkış hem de bitkinin çıkış sonrası gelişimi açısından çok önemli. Kışa da yavaş yavaş girmeye başladığımız bu süreçte belli aralıklarla yağış almamız şart. Eğer istenilen seviyede yağışlar olursa, toprak ve taban suyu doyuma ulaşır. O zaman hem ürün gelişimi ve verim açısından hem de içme suyu kaynaklarımız açısından sıkıntı yaşamayız. Şu an birçok yerde içme suyu sıkıntısı yaşanıyor. Bu nedenle önce toprağın taban suyunun doyuma ulaşması gerekiyor. Ardından barajlarımızın ve nehirlerimizin su seviyeleri yükselecek. İnşallah bu yıl hem ürün gelişimi hem de içme suyu açısından rahat bir yıl olur. Şu anda sürecin çok başındayız, “iyi bir yıl olacak” demek için erken. Ancak başlangıç olarak bu erken gelen yağışlar umut verici oldu. Dileriz ki bu şekilde devam eder ve üreticilerimiz emeklerinin, yaptıkları masrafların karşılığını alır” diye konuştu.
‘TRAKYA BİRLİK ÜRETİCİYE SAHİP ÇIKTI’
Trakya Birlik’in yüzde 44 yağlı ayçiçeği için 27 liradan 5 lira zamla 33 liraya yükselttiği kesin alım fiyatını da değerlendiren Arabacı, fiyatın üreticinin zararını karşılamasa da makul olduğunu dile getirdi. Arabacı, “Ayçiçeği fiyatları açıklandığında bölgede çeşitli dedikodular olmuştu. Üreticilerimiz açıklanan düşük fiyatlardan dolayı ciddi bir hayal kırıklığı yaşadı. Zaten kuraklık vardı, bir de düşük fiyat açıklanınca birçok üretici tarlasındaki maliyeti bile karşılayamadı. Bugün yağ oranı yüzde 40 civarında olan ürünler için fiyatın en az 33-35 TL bandında olması gerekiyor. Trakya Birlik’in o dönemde açıkladığı avans fiyatı düşük kaldı. Ancak sonrasında alım sezonu tamamlandı ve Trakya Birlik, nihai fiyatı avansın üzerine 5 TL fark koyarak açıkladı. Bu da üreticiyi bir nebze olsun rahatlattı. Çünkü serbest piyasada son haftalarda fiyatlar zaten 32 TL bandına kadar yükselmişti. Trakya Birlik de bunu dikkate alarak 28 TL olan fiyatını 33 TL seviyesine çıkardı. Bu, üreticinin zararını tamamen karşılamasa da piyasa koşullarına göre makul bir fiyat oldu. Bu nedenle Trakya Birlik’e üreticiye sahip çıkan bu yaklaşımından dolayı teşekkür ediyoruz” ifadelerini kullandı.
‘ÜRETİCİ AYÇİÇEĞİ EKİM ALANINI YÜZDE 70 DARALTTI’
Kuraklık dolayısıyla ayçiçeğinden kar elde edemeyen üreticinin, ürün ekim alanını daralttığına dikkat çeken Arabacı, “Ancak açık konuşmak gerekirse, bu fiyatlarla üreticinin kar elde etmesi, sürdürülebilir bir üretim yapması mümkün değil. Kuraklık koşullarında, verim düşük olduğunda 33 TL bile üreticinin giderini karşılamaya yetmiyor. Bu yüzden bakanlığımızın mutlaka kuraklık desteği açıklaması gerekiyor. Çünkü birçok üretici bu yıl ekim alanlarını yüzde 50, hatta yüzde 70 oranında daralttı. Eğer bakanlık zamanında bir kuraklık desteği açıklamış olsaydı, bu kadar çok üretici üretimden vazgeçmezdi. Unutmayalım ki, Türkiye ayçiçeğinde yaklaşık yüzde 50 oranında dışa bağımlı. Bu yıl ekilişlerin azalması, önümüzdeki dönemde üretim açığını artıracak. Bu yüzden kuraklık desteği sadece bugünü değil, gelecekteki üretim dengemizi de doğrudan etkiliyor. Bakanlığımızın bu konuda bir an önce harekete geçmesini bekliyoruz” açıklamasını yaptı.
‘AYÇİÇEĞİ ÜRETİCİSİNİN ÖNEMLİ BİR KISMI KANOLAYA YÖNELDİ’
Ayçiçeğinde büyük verim kaybı yaşayan üreticinin kanola, buğday ve arpa ekilişine yöneldiğine vurgu yapan Arabacı, “Bu yıl ayçiçeğinden kayan üreticilerimizin önemli bir kısmı kanola ekimine yöneldi. Bir bölümü de buğday veya arpa ekti. Dolayısıyla bu yıl buğday ve arpa ekilişlerinde geçen yıla göre ciddi bir artış olacak. Özellikle kanola ekilişlerinde önemli bir yükseliş bekliyoruz. Bu yağışlarla birlikte kanola üretiminde kayıp yaşanmayacağını düşünüyorum. Geçen yıl kuraklıktan dolayı ekilen kanola alanlarının yarısı bozulmuştu, ama bu yıl o durum yaşanmaz. Sonuç olarak bu sezon arpa, buğday ve kanola ekilişlerinde artış, ayçiçeğinde ise düşüş bekliyoruz. İnşallah yağışlar düzenli devam eder, üreticilerimiz de emeklerinin karşılığını alır. Bu hem tarımsal üretim açısından hem de ülke ekonomisi açısından büyük önem taşıyor” dedi.
Adem Batuhan SEVER