Edirne İl Tarım ve Orman Müdürlüğü’nün yürüttüğü araştırmada, ayçiçeği tarımında farklı ekim zamanları ve toprak işleme yöntemleri karşılaştırıldı. Sonuçlara göre en yüksek verim ve yağ oranı doğrudan anıza ekimden elde edilirken, Şubat ve Mart aylarında yapılan erken ekimlerin üreticiye avantaj sağladığı, Nisan ayına kalan ekimlerde ise ciddi verim ve kalite kayıpları yaşandığı belirlendi. Raporda ayrıca, anıza ekimin toprak nemini koruduğu, yararlı mikroorganizmaların yaşamını sürdürmesine olanak tanıdığı ve çiftçiye ekonomik katkı sunduğu vurgulandı.
Edirne İl Tarım ve Orman Müdürlüğü tarafından yürütülen “Farklı Toprak İşleme Yöntemleri ve Farklı Ekim Zamanlarının Ayçiçeğinin Verim ve Verim Unsurlarına Etkilerinin Belirlenmesi” araştırmasında, ayçiçeği tarımında en yüksek verimin doğrudan anıza ekim yöntemiyle sağlandığı ortaya çıktı. Çalışmada ayrıca, erken ekimlerin verim ve yağ oranını artırdığı, Nisan ayında yapılan geç ekimlerde ise dikkate değer kayıplar yaşandığı açıklandı.
ERKEN EKİM AVANTAJ SAĞLADI
Merkeze bağlı Sarayakpınar Köyü’nde gerçekleştirilen denemelerde 15 Şubat, 15 Mart ve 15 Nisan tarihleri esas alınarak üç farklı ekim dönemi karşılaştırıldı. Aynı zamanda anıza doğrudan ekim, pullukla işleme ve çizel+ kültivatör yöntemleri kullanıldı. Sonuçlara göre, 177,54 kg/da ile en yüksek ortalama tane verimi Şubat ekiminde elde edildi. Mart ekiminin de benzer sonuçlar verdiği, Nisan ayında yapılan ekimde ise yaklaşık 13 kg verim düşüşü yaşandığı belirlendi. Yağ oranı açısından da Şubat ve Mart ekimlerinde yüzde 40 seviyelerinde değerler alınırken, Nisan ekiminde yüzde 2 oranında gerileme oldu.
EN İYİ SONUÇ ANIZA DOĞRUDAN EKİMDE
Toprak hazırlığı yöntemlerinin karşılaştırıldığı çalışmada, anıza doğrudan ekim tüm yöntemler arasında öne çıktı. Ortalama verim 199,60 kg/da olurken, bu değer diğer iki yöntemden yaklaşık 40 kg daha yüksek çıktı. Yağ oranı da yüzde 41,3 ile yine anıza ekimde en yüksek seviyede kaydedildi. Çizel+Kültivatör yöntemi yüzde 39,4, Pulluk+Kültivatör yöntemi ise yüzde 38,5 yağ oranına ulaştı. Denemelerin zirve noktası, 206,40 kg/da verimle 15 Şubat’ta yapılan anıza ekim oldu. En düşük değer ise 146,10 kg/da ile 15 Nisan’da yapılan çizel+ kültivatör uygulamasında görüldü.
TOPRAK VE İKLİM FAKTÖRLERİ BELİRLEYİCİ
Araştırma raporunda, özellikle su tutma kapasitesi zayıf topraklarda ekimin Nisan ayına bırakılmaması gerektiği ifade edildi. Buna göre, kumlu arazilerde Mart başından itibaren, orta su tutma kapasitesine sahip alanlarda Mart sonunda, yüksek organik madde içeren topraklarda ise 15 Nisan’a kadar ekimin tamamlanmasının uygun olacağı belirtildi. Bununla birlikte Şubat ve Mart aylarında yapılan erken ekimlerde don ve mildiyö (köse) hastalığı riskine karşı üreticilerin dikkatli olması gerektiği kaydedildi.
SADECE VERİM DEĞİL, TOPRAK SAĞLIĞI DA KORUNUYOR
Çalışmanın öne çıkan bir diğer bulgusu ise, anıza doğrudan ekimin yalnızca verim artışı sağlamadığı, aynı zamanda toprak nemini koruyarak solucan ve yararlı mikroorganizmaların yaşamını sürdürmesine imkân tanıdığı oldu. Bu sayede toprak canlılığının korunacağı, ilerleyen yıllarda verimliliğin artacağı ve çiftçinin toprak işleme masraflarından da kurtulacağı vurgulandı.
YANGINLARA KARŞI ÖNLEM ÖNERİSİ
Raporda ayrıca son yıllarda artan orman yangınları hatırlatılarak, anız bırakılan tarlaların risk oluşturabileceği belirtildi. Doğrudan anıza ekim yapan üreticilerin özellikle ormanlık alanlara yakın bölgelerde koruma şeritleri oluşturması gerektiği ifade edildi. Edirne İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, araştırmanın ilk yıl sonuçlarının iklim ve toprak özelliklerine göre değişebileceğini, çalışmanın uzun yıllar sürdürülerek daha kapsamlı veriler elde edileceğini duyurdu.
Adem Batuhan SEVER