Edirne’de devam eden ayçiçek hasadında verim kayıpları ve maliyet artışları üreticiyi zorlarken, bu dönemde Trakya Birlik tarafından açıklanan 44 yağ oranlı ayçiçeği için 28.00 TL/Ton’luk avans alım fiyatı da üreticinin beklentisinin altında kaldı. Edirne İl Genel Meclisi Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Uzunköprü Üyesi ve ayçiçeği üreticisi Mustafa Üstün; “Çiftçilerimiz dönüm başına 60 ile 100 kilo arasında verim alabiliyor. Ancak üretim maliyetlerine baktığımızda, bu seviyedeki verimle çiftçilerimizin bu işin içinden çıkabilmesi mümkün değil. Bu noktada bir de fiyat boyutu var. Trakya Birliği’nin 44 yağ oranı üzerinden açıkladığı ayçiçek fiyatı 28 lira oldu. Bu rakam, piyasanın çok altında kaldı. Üstelik fiyat açıklanmadan önce serbest piyasada tüccarların ve yağ fabrikalarının verdiği fiyatlar, bu açıklamanın ardından otomatik olarak geriye çekildi. Türkiye’de yaşanan bu durum, aslında ayçiçek üreticisi için büyük bir krizdir” dedi.
Edirne İl Genel Meclisi Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Uzunköprü Üyesi ayçiçeği üreticisi Mustafa Üstün, Trakya Birlik tarafından geçtiğimiz günlerde açıklanan yüzde 44 yağ oranlı ayçiçeği için 28.00 TL/Ton’luk avans alım fiyatını değerlendirdi. Üstün, üreticilerin yaşadığı verim kayıpları ve fiyat politikalarının ciddi sorunlara yol açtığını belirterek, acil önlemler alınması gerektiğini söyledi.
‘BU VERİMLE ÇİFTÇİNİN İŞİN İÇİNDEN ÇIKMASI MÜMKÜN DEĞİL’
Üstün, Edirne’de ayçiçek hasadının başladığını ancak erken ekim ve iklimsel faktörler nedeniyle özellikle ilk biçilen alanlarda ciddi verim kayıpları yaşandığına vurgu yaptı. Üstün; "Evet, Edirne’mizde ayçiçek hasadı başlamış durumda. Bu yıl hem erken ekimlerden hem de iklimsel faktörlerden dolayı, şu anda yeni başlayan hasat döneminde, ilk biçilmeye başlanan alanlarda ciddi oranda verim kayıpları yaşanıyor. Çiftçilerimiz şu anda ortalama olarak dönüm başına 60 ile 100 kilo arasında verim alabiliyor. Ancak ayçiçek üretim maliyetlerine baktığımızda, bu seviyedeki verimle çiftçilerimizin bu işin içinden çıkabilmesi mümkün değil” dedi.
‘TRAKYA BİRLİK’İN FİYATI, PİYASANIN ALTINDA KALDI’
Trakya Birliği’nin 44 yağ oranı üzerinden açıkladığı 28 liralık fiyatın piyasa koşullarının çok altında kaldığını kaydeden Üstün, “Bu noktada bir de fiyat boyutu var. Trakya Birliği’nin 44 yağ oranı üzerinden açıkladığı ayçiçek fiyatı 28 lira oldu. Bu rakam, piyasanın çok altında kaldı. Üstelik fiyat açıklanmadan önce serbest piyasada tüccarların ve yağ fabrikalarının verdiği fiyatlar, bu açıklamanın ardından otomatik olarak geriye çekildi. Türkiye’de yaşanan bu durum, aslında ayçiçek üreticisi için büyük bir krizdir. Özellikle Trakya, Türkiye’de üretilen ayçiçeğinin büyük kısmını karşılıyor. İklimsel faktörler nedeniyle verimin düşük olması ve üzerine açıklanan fiyatın da düşük kalması, çiftçimizi önümüzdeki yıl çok zor bir tabloyla karşı karşıya bırakacak” şeklinde konuştu.
‘HAM YAĞ İTHALATI, İÇ PİYASADA CİDDİ SORUN DOĞURUR’
Avrupa’dan daha önce çekirdek olarak ithal edilen ayçiçeklerinin bu yıl ham yağ şeklinde gelmeye başladığını belirten Üstün, “İhracat rakamlarına baktığımızda ise daha önce Avrupa’dan çekirdek olarak gelen ayçiçeklerinin bu yıl ham yağ şeklinde geldiğini görüyoruz. Ham yağ olarak gelmesi demek, Türkiye’de üretilen ayçiçeğinin kırıldıktan sonra elde edilen küspesinin yem sanayinde kullanımının azalması anlamına geliyor. Bu nedenle, hem ihracatta hem de iç piyasada ciddi sorunlar yaşanabilir. İç üretimin düşmesi, doğrudan yem fiyatlarını da etkileyecektir” diye konuştu.
DESTEKLEMELERDE BELİRSİZLİK
2025 yılı destekleme modellerinde yağlı bitkilere yönelik ödemelerin henüz netleşmediğini, buğdayda kilogram başına verilen desteklerin kaldırıldığını ifade eden Üstün, “Özellikle 2025 yılı için açıklanan destekleme modellerine baktığımızda, yağlı bitkilere verilecek destekleme ödemelerinin kesinleşmediğini görüyoruz. Buğdayda kilogram başına ödenen destekler kaldırıldı. Eğer ayçiçeğinde de kilogram başına verilen destekleme kaldırılırsa, üretici çok daha büyük sıkıntı yaşayacak” ifadelerini kullandı.
‘MALİYETTE YÜZDE 100 ARTIŞ GÖRÜYORUZ, FİYAT DA BU ORANDA ARTMALI’
Üstün, önümüzdeki yılın girdi maliyetlerinin geçen yıla göre yüzde 100 arttığının altını çizdi. Açıklanan fiyatların ise enflasyon karşısında çiftçiyi koruyamadığını, bu durumun büyük bir hata olduğunu söyledi. Üstün; “Tarımda şöyle bir söz vardır: ‘Bu yıl kazandığın, bu yıl sana kalmaz.’ Çünkü önümüzdeki yıl üretim yapabilmek için eylül ayından itibaren yeni yatırımlara başlaman gerekir. Yeniden tohum ekmek, mazot almak, gübre almak zorundasın. Bugün geçen yılın girdi maliyetleriyle önümüzdeki yılın maliyetlerini kıyasladığımızda, yüzde 100’lük bir artış görüyoruz. Ayçiçek fiyatlarının da buna yakın bir oranda artması, çiftçinin enflasyon karşısında ezilmesini engelleyebilirdi. Açıklanan fiyat bu açıdan büyük bir hata olmuştur” açıklamasını yaptı.
‘DESTEKLEME MODELLERİ GÖZDEN GEÇİRİLMELİ’
Üstün, Tarım Bakanlığı ve ilgili yöneticilerin destekleme modellerini gözden geçirip revize etmesi gerektiğini vurguladı. Üstün, “Önümüzdeki dönemde Tarım Bakanlığı ve ülkeyi yönetenler tarafından destekleme modellerinin mutlaka yeniden gözden geçirilmesi ve revize edilmesi gerekiyor. Bunun yanında sulama sistemlerine ciddi yatırımlar yapılarak, dekar başına alınan verimin artırılması şart. İklimsel şartlar göz önüne alındığında bunun zor olduğu görülüyor ama özellikle sulama yatırımları devreye sokulup sulanan alanlar artırılabilirse, ayçiçeğinde verim bir nebze daha yükselebilir. Alternatif olarak kanola da düşünülebilir, ancak o da iklim şartlarına bağlı olduğu için riskli” ifadelerine yer verdi.
‘ÇİFTÇİ ÖNÜNÜ GÖREMİYOR’
Son olarak, yağlı ürünlere verilen desteklerin kaldırılmasının üreticinin geleceğini belirsizleştirdiğini ifade eden Üstün, “Kanola gibi yağlı ürünlere verilen desteklerin kaldırılması da çiftçinin önünü görememesine neden oluyor. Eğer bu süreç böyle devam ederse, üretimde büyük aksaklıklar ve sıkıntılar yaşanması kaçınılmaz olacaktır” dedi.
Adem Batuhan SEVER