'Piyasada ayçiçeği fiyatı yükselecek'
Edirne İl Genel Meclisi CHP Grup Sözcüsü Mustafa Üstün, ayçiçeğinde Trakya çiftçisinin bu yıl yüzde 40-50 verim kaybı yaşadığını belirterek, hasat döneminde ithalat vergilerinin düşürülmesinin üreticiye darbe vurduğunu söyledi. Üstün, Trakya Birlik’in açıkladığı 28 TL avans fiyatının yetersiz olduğunu vurgulayıp fark fiyatın açıklanması gerektiğini dile getirerek, “Çiftçiler acele etmesin, dünya piyasalarında fiyatlar yükselecek” çağrısında bulundu.
Edirne İl Genel Meclisi Eylül ayı oturumlarının 2’nci birleşimi, Meclis Başkanı Çiğdem Gegeoğlu başkanlığında gerçekleştirildi. İl Özel İdaresi’nin ek meclis binasında gerçekleştirilen toplantıda, Tarım ve Hayvancılık Komisyonu tarafından hazırlanan ayçiçeği üretimi ve yaşanan sorunlar hakkındaki rapor, Komisyon Başkanı Remzi Subaş tarafından meclise aktarıldı.
Subaş, bölgede hasadı sona yaklaşılan ayçiçeğinde, İl Tarım ve Orman Müdürlüğü tarafından, farklı ekim tarihleri ve tekniklerinin denendiği çalışmaya değinerek, şu ifadeleri kullandı:
“Bölgemiz kurak iklime girmiş olduğu için 2 yıldır çiftçilerimiz ayçiçeği üretiminde mağdur olmuştur. Verim alamadığı için önümüzdeki yıllarda yetkililerimiz ekimin devam etmesi ve verimin artması için ne gibi çalışmalar yapmaktadır? Konularının araştırılması ile ilgili komisyonumuzca yapılan incelemeler neticesinde;
1-Edirne İl Tarım Ve Orman Müdürlüğü Koordinatörlüğünde Yürütülen "Farklı Toprak İşleme Yöntemleri Ve Farklı Ekim Zamanlarının Ayçiçeğinin Verim Ve Verim Unsurlarına Etkilerinin Belirlenmesi" Projesi kapsamında; İlimizde, üreticilerimizi ayçiçeği yetiştiriciliğinde bilinçlendirmek amacıyla, Müdürlüğümüz ile Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü koordinatörlüğünde ‘Farklı Toprak İşleme Yöntemleri ve Farklı Ekim Zamanlarının Ayçiçeğinin Verim ve Verim Unsurlarına Etkilerinin Belirlenmesi’ konulu bir çalışma yürütülmektedir. Çalışmanın ilk yılına ait sonuçlar üreticilerimizle paylaşılmış olup, proje 2026 ve 2027 yıllarında da devam edecektir.
2- Tarım ve Orman Bakanlığı'nca belirlenen kayıt sistemlerine kayıtlı kuru tarım alanlarında üretimi yapılan ve sigortalanmış buğday, arpa, çavdar, yulaf, tritikale, nohut, kırmızı mercimek ve yeşil mercimek ürünlerine kuraklık desteği verilirken, 2025 yılında yağlık ayçiçeği de TARSİM Kuraklık Verim Sigortası kapsamına alınmıştır. Köy genelinde meydana gelen kuraklık, don, sıcak rüzgar ve sıcak hava dalgası, aşırı nem, aşırı yağış gibi iklimsel riskler ile dolu paketi dışındaki (dolu, fırtına, hortum, yangın, heyelan, sel ve su baskını, deprem) risklerin neden olduğu verim kayıpları, TARSIM tarafından Genel Şartlar ile Tarife ve Talimatlar çerçevesinde teminat kapsamına dahil edilmektedir.
3- Tarım ve Orman İl/İlçe Müdürlükleri personellerince de, 2025 yılı yağlık ayçiçeği ürününde kuraklık nedeniyle oluşan verim kayıplarına ilişkin tespit çalışmaları devam etmektedir.”
Raporla ilgili görüşlerini belirten İl Genel Meclisi Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Grup Sözcüsü Mustafa Üstün, ayçiçeği hasadının devam ettiği bugünlerde üreticilerin ciddi sorunlarla karşı karşıya olduğunu belirterek, hem verim kayıplarına hem de ithalat vergilerindeki değişikliğe dikkat çekti.
‘AYÇİÇEĞİNDE OLGUNLAŞMA GÜNEŞ IŞIĞINA BAĞLI’
Ayçiçeği tarımının ekim ve gelişim döneminde birçok faktörün belirleyici olduğunu söyleyen Üstün, “Ayçiçeğinde olgunlaşma süreci, aldığı güneş ışığıyla doğrudan ilgilidir. Özellikle ekim döneminde bu faktöre dikkat edilmesi gerekiyor. Bir diğer konu, anıza ekim. Serdar Bey’e bu noktada tamamen katılıyorum; her bölgede, her toprak yapısında farklı sonuçlar doğurabilir. Necdet Bey’in de ifade ettiği gibi, örneğin Hayrabolu’da buğdayda verim kayıpları yaşandı. Bitkileri ayırmak lazım. Derin çizel yapılmadığı takdirde buğdayda verim kaybı kaçınılmaz olur” şeklinde konuştu.
‘TARIMSAL SULAMA İMKÂNLARI ARTIRILMALI’
Tarımsal sulamanın önemine vurgu yapan Üstün, “Bu nedenle ilk olarak tarımsal sulama imkânlarını artırmamız gerekiyor. Ayçiçeğinde ise şu anda asıl sıkıntılı süreci yaşıyoruz. Biliyorsunuz, yaklaşık 20 gündür ayçiçeği hasadı devam ediyor. Bahar aylarında fabrikalarda yağ stokları azaldı. Sezonun başlamasıyla birlikte, bizimle eş zamanlı olarak Ukrayna’da da hasat başladı. Ukrayna, ayçiçek üretiminde en önemli partnerlerimizden biridir. Oradaki fiyat hareketliliği, doğal olarak bizi de etkiliyor” dedi.
‘ÇİFTÇİ YÜZDE 40-50 VERİM KAYBI YAŞADI’
Üstün, dünya piyasalarında yağ fiyatlarının yükselmesine rağmen Trakya’daki çiftçinin büyük kayıplar yaşadığına dikkat çekerek, “Dünya piyasalarında fiyatlar yükseliyor. Türkiye’de de yüksek başladı ve bu eğilim sürüyordu. Ancak bu yıl Trakya çiftçisi ortalama yüzde 40-50 oranında verim kaybı yaşadı” ifadelerini kullandı.
‘İTHALATTA VERGİLERİN DÜŞÜRÜLMESİ ÇİFTÇİYİ ZOR DURUMDA BIRAKTI’
Cumhurbaşkanlığı kararıyla ithalat vergilerinde yapılan değişikliğin üreticiyi daha da zorladığını söyleyen Üstün, “27 Ağustos 2025 tarihli ve 10260 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararı ile, 1 Ekim 2025’ten itibaren ham ayçiçek yağı ithalatında yüzde 36 vergi uygulanacağı açıklandı. Aynı kararla, yağlı ayçiçeği ithalatında gümrük vergisi dönemleri de değiştirildi. Buna göre, 1 Ocak-31 Mayıs ve 1 Ekim-31 Aralık tarihleri arasında vergi oranı yüzde 12’ye çekildi. Bu kararın hemen ardından, piyasada fiyatlar otomatik olarak 4-5 lira düştü. Bu dönemde yapılan vergi düzenlemesi çiftçi için ciddi bir sıkıntı oluşturdu” dedi.
‘TRAKYA BİRLİK’İN AÇIKLADIĞI AVANS FİYAT YETERSİZ’
Ayçiçek sektörünün Trakya için önemine değinen Üstün, “Dünyada palmiye yağı, soya yağı, kolza yağı ve zeytinyağı tüketiliyor. Türkiye ise ayçiçek yağı tüketiminde ön sıralarda yer alıyor. İthalat ve ihracat rakamlarına baktığımızda, en fazla döviz ödediğimiz ürünlerden biri ayçiçeği. Ayçiçek sektörünün en büyük aktörü Trakya Birlik’tir. Hem üretim hem işleme hem de pazarlama konusunda başrol oyuncusudur. Trakya Birlik, bu sezon 44 randıman yağ oranı için 28 TL avans fiyat açıkladı. Ancak bugün borsalardaki fiyatlar bu seviyenin çok üzerinde. Trakya Birlik, hepimizin kuruluşudur. Onun ayakta kalması hepimiz için önemlidir. Ancak açıklanan bu avans fiyatın üzerine, en kısa zamanda fark fiyatın da açıklanması gerekir. En azından ‘ortaklarımızı mağdur etmeyeceğiz’ yönünde bir taahhüt verilmesi gerekiyor” diye konuştu.
‘ÇİFTÇİLER ACELE ETMESİN, FİYATLAR YÜKSELEBİLİR’
Üstün, çiftçilere ürünlerini hemen satmamaları yönünde tavsiyede bulundu:
“Şu anda harman bitmek üzere. Dünya piyasalarında yağ fiyatları hızla artıyor. Ben de sosyal medya hesaplarımda daha önce paylaştım; çiftçilerimize malı satmakta acele etmemelerini önerdim. Çünkü fiyatların biraz daha yükseleceğini düşünüyorum. Nitekim Ukrayna’da da çiftçiler düşük fiyatlara ürün satmak istemiyor; orada da kuraklık sorunları var. Ayrıca bizde mazot, gübre, kira gibi maliyetler de çok yüksek” açıklamasını yaptı.
‘VERGİ DÜZENLEMESİ ÇİFTÇİYE DARBE VURDU’
Hasat döneminde ayçiçeği gümrük vergilerinin düşürülmesine dikkat çeken Üstün; “Özetle, tam hasat döneminde gümrük vergilerinin düşürülmesi çiftçiye çok büyük darbe vurdu. Zaten verim kaybı yaşanmışken, bir de çiftçinin eline geçen gelir düşürüldü. Üstelik kazandığımız sınırlı kâr da cebimizde kalmıyor. Çünkü önümüzdeki sezon için buğday ekimine, tarlaların sürülmesine, yeni girdilerin alınmasına yeniden harcama yapmak zorundayız. Dolayısıyla meseleye sadece bugünkü kazanç açısından değil, gelecek yılın hazırlıkları açısından da bakmamız gerekir” şeklinde konuştu.
Adem Batuhan SEVER