TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası Edirne İl Temsilcisi Eren Eryılmaz, 6 Şubat depremlerinin 3’üncü yılında yaptığı açıklamada, Türkiye’nin hâlâ depreme yeterince hazır olmadığını vurgulayarak, risklerin bilindiğini ancak gerekli önlemlerin alınmadığını söyledi.
Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği (TMMOB) İnşaat Mühendisleri Odası (İMO) Edirne İl Temsilcisi Eren Eryılmaz, 6 Şubat 2023’te Kahramanmaraş merkezli meydana gelen ve 11 ili etkileyen depremlerin 3’üncü yıl dönümü dolayısıyla yazılı bir açıklama yayımladı. Eryılmaz, depremlerin yalnızca bir anma günü olarak ele alınmaması gerektiğini vurgulayarak, yaşanan büyük yıkımın ihmallerin ve yanlış politikaların sonucu olduğuna dikkat çekti.
“SORUN DOĞADA DEĞİL İNSAN ELİYLE YARATILAN ZAAFLARDA”
Açıklamasında 6 Şubat depremlerinde on binlerce yurttaşın hayatını kaybettiğini, yaklaşık 40 bin binanın yıkıldığını ve 200 binden fazla yapının ağır hasar aldığını hatırlatan Eryılmaz, "On binlerce yurttaşımızı yitirdiğimiz, 11 ilde yaklaşık 40 bin binanın yıkıldığı, 200 binden fazlasının ağır hasar aldığı 6 Şubat depremlerinin yıl dönümünde kaybettiklerimizi saygıyla anıyoruz; geride kalanlara karşı sorumluluğumuzun bilinci ve ülkemizin güvenli geleceği için bu tarihi yalnızca bir anma günü olarak görmüyor, depremlerin 3. yıl dönümünde ihmallerin, yanlış tercihlerin ve görmezden gelinen gerçeklerin ağır sonuçlarını hatırlatma gereği duyuyoruz. Altını çizerek ifade etmek gerekir ki Türkiye’de deprem “beklenmedik” bir doğa olayı değildir; tam olarak ne zaman, nerede ve ne büyüklükte olacağı tespit edilemese de öngörülebilir ve etkileri büyük ölçüde azaltılabilir bir gerçektir. Denilebilir ki yıkımın büyüklüğü, depremin ölçüsünden çok; yapı üretiminin kalitesi, denetimin niteliği ve risk azaltma politikalarıyla doğrudan ilişkilidir. Aynı büyüklükteki depremlerin farklı ülkelerde bu ölçekte yıkıma ve can kaybına yol açmaması, sorunun doğada değil, insan eliyle yaratılan zaaflarda olduğunu açıkça göstermektedir" dedi.
'SINDIRGI VE SİLİVRİ DEPREMLERİNDE İLETİŞİM VE ULAŞIM YETERSİZLİĞİ'
Geçtiğimiz yıl Balıkesir Sındırgı'da gerçekleşen depremlere değinen Eryılmaz, "Dahası, ülkemizde orta büyüklükte sayılabilecek depremlerde bile büyük yıkımların meydana geldiği bilinmektedir. Son olarak geçtiğimiz yıl Balıkesir Sındırgı’da 10 Ağustos ve 27 Ekim tarihlerinde meydana gelen 6,1 ve 6 büyüklüğündeki iki deprem sonucu toplam 729 binadaki 1.036 bağımsız bölüm ağır hasarlı veya yıkık olarak tespit edilmiştir. Yine aynı yıl içinde 23 Nisan tarihinde bu kez Silivri açıklarında meydana gelen 6,2 büyüklüğündeki deprem, İstanbul başta olmak üzere Marmara Bölgesi’nde yaşayan yurttaşlarımızda büyük endişe yaratmış; depremin ardından iletişim ağının çökmesi, deprem toplanma alanlarının ve acil ulaşım yollarının yetersizliği, daha büyük bir olası depremde yaşanacaklar konusunda ne yazık ki iyimser varsayımlarda bulunmayı güçleştirmiştir" şeklinde konuştu.
'YAPI STOKU HALA BÜYÜK RİSK ALTINDA'
Türkiye’deki yapı stokunun önemli bir bölümünün hâlâ yüksek deprem riski taşıdığına dikkat çeken Eryılmaz, "Bugün gelinen noktada Türkiye’deki yapı stokunun önemli bir bölümünün hâlâ yüksek deprem riski altında olduğu bir sır değildir. Mevcut binaların birçoğunun hasar görebilirliği yüksek olan 2000 yılı öncesinde inşa edilmiş yapılardan oluşması bir yana, son 25 yılda çıkarılan 6 imar affı yasasıyla mevzuata aykırı eklenti veya değişiklikler, gerekli tedbirler alınmadan kâğıt üzerinde yasal hâle getirilmiş; mühendislik hizmeti almamış kaçak yapıların yasallaşması sağlanmıştır" ifadelerini kullandı.
'MİLYONLARCA KONUT ACİLEN DÖNÜŞTÜRÜLMELİ'
TBMM Kahramanmaraş Depremleri Araştırma Komisyonu’nun raporuna atıfta bulunan Eryılmaz, "TBMM Kahramanmaraş Depremleri Araştırma Komisyonu’nun 2023 tarihli raporu, ülke genelinde 6-7 milyon konutun acilen dönüştürülmesi gerektiğini; Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ise sadece İstanbul’da yaklaşık 600 bin konutun çok riskli olduğunu, toplamda 1,5 milyon konutun dönüşmesi gerektiğini ifade etmektedir. Resmî makamların açık beyanlarıyla ülke genelindeki yapı stokunun ne kadar sorunlu olduğu gözler önüne serilmiştir. Buna rağmen hâlâ bütüncül ve kamuoyuna açık bir yapı envanteri oluşturulmamış, hangi kentte kaç yapının riskli olduğu net biçimde ortaya konmamıştır. Risk bilinmeden, öncelik belirlenmeden etkili bir dönüşümden söz etmek mümkün değildir" diye konuştu.
'KENTSEL DÖNÜŞÜM RANT ODAKLI YÜRÜTÜLÜYOR'
Yaklaşık 13 yıldır uygulanan kentsel dönüşüm politikalarının deprem riskini azaltmak yerine, çoğunlukla arsa değeri yüksek bölgelerde parsel bazlı yenilemelere dönüştüğünü ifade eden Eryılmaz, "Yaklaşık 13 yıldır yürürlükte olan kentsel dönüşüm politikaları ise deprem riskini azaltmaktan çok, çoğu zaman arsa değeri yüksek bölgelerde parsel bazlı yenilemelere indirgenmiştir. Oysa dönüşüm, yalnızca eski binaların yıkılıp yenilerinin yapılması değildir. Zemin özelliklerinden nüfus yoğunluğuna, ulaşım altyapısından toplanma alanlarına kadar pek çok unsurun birlikte ele alınmasını gerektiren kamusal bir planlama meselesidir. Bugüne kadar gerçekleştirilen dönüşüm uygulamaları, ülke genelindeki riskli yapı miktarıyla karşılaştırıldığında son derece sınırlı kalmış; özellikle dar gelirli yurttaşların yaşadığı bölgelerde dönüşüm ya hiç başlamamış ya da sürdürülebilir biçimde ilerlememiştir" açıklamasını yaptı.
'DEPREME HAZIRLIK AFET SONRASINA SIKIŞTIRILIYOR'
Depreme hazırlık konusunun genellikle afet sonrasında gündeme geldiğini belirten Eryılmaz, "Depreme hazırlık konusu ise ne yazık ki afet sonrasına sıkışan, sürekliliği olmayan bir başlık olarak ele alınmaktadır. Oysa asıl belirleyici olan, deprem olmadan önce yapılanlardır. Okulların, hastanelerin, kamu binalarının ve altyapı sistemlerinin ne ölçüde güvenli olduğu, ne kadarının güçlendirildiği ya da yenilendiği şeffaf ve bütüncül bir şekilde paylaşılmadığı için hâlâ net değildir. Vurgulamak gerekir ki afet yönetimi yalnızca arama-kurtarma ya da yardım ulaştırma kapasitesiyle değil; risk azaltma ve hazırlık düzeyiyle ölçülür ki bu faaliyetlerde bile ne kadar hazırlıklı olunduğu 6 Şubat depremlerinin ardından açık bir şekilde görülmüştür (!) Silivri depreminden sonra en çok tartışma konusu olan deprem toplanma alanları meselesi de benzer bir plansızlığın göstergesidir. Birçok kentte bu alanların sayısı yetersizken, mevcut olanların bir kısmının ise imar değişiklikleriyle yapılaşmaya açıldığı çeşitli yerel yönetimler tarafından açıklanmıştır. Afet anında insanların nereye gideceğini bilmediği, toplanma alanlarına erişimin fiilen mümkün olmadığı bir kent düzeni, depremin kendisi kadar tehlikelidir. Toplanma alanları, afet sonrası değil; afet öncesi planlamanın asli unsuru olmak zorundadır" dedi.
“AFETLER KADER DEĞİL, SİYASAL TERCİHLERİN SONUCUDUR”
Yaşanan her büyük doğa olayının, gerekli önlemler alınmadığında afete dönüştüğünü ifade eden Eryılmaz, "Ayrıca belirtmek gerekir ki deprem toplanma alanları salt boş bir alanı ifade etmez; üzerinde geçici barınma alanlarının kurulabileceği, elektrik, su, ısınma, duş ve tuvalet gibi temel ihtiyaçların karşılanabileceği altyapıya sahip büyük ve geniş alanlar olarak tarif edilmektedir. Açıkça görülmektedir ki yaşanan her büyük doğa olayı, gerekli önlemlerin vaktinde alınmaması nedeniyle birer afete dönüşerek büyük can ve mal kayıplarına neden olmaktadır. Bilimi, planlamayı ve denetimi dışlayan; rantı egemen kılan bu yaklaşım, çaresizliğin ya da yetersizliğin değil, siyasal bir tercihin eseridir" şeklinde konuştu.
“SORUMLULUĞUMUZ, AYNI ACILARIN YAŞANMAMASINI SAĞLAMAKTIR”
Açıklamasının sonunda, 6 Şubat depremlerinin üzerinden üç yıl geçmesine rağmen deprem bölgelerinde barınma, sağlık, eğitim ve altyapı sorunlarının tam anlamıyla çözülemediğini ifade eden Eryılmaz, "Bugün üzerinden 3 yıl geçmesine rağmen 6 Şubat depremlerinden etkilenen bölgelerde sorunlar hâlâ devam etmektedir. Yaşamını geçici barınma alanlarında sürdürmeye devam eden yurttaşların barınma, sağlık, eğitim ve altyapı sorunları tam olarak çözülebilmiş değildir. Yeniden inşa süreci yalnızca binaların yapılmasıyla sınırlı tutulmakta; kentlerin sosyal, ekonomik ve kültürel dokusunun yeniden kurulması göz ardı edilmektedir. Oysa deprem sonrası iyileşme, uzun soluklu ve çok boyutlu bir süreçtir. Üstelik depremin hemen ardından 319 bini 1 yıl içinde olmak üzere toplam 650 bin yeni konutun depremzedelere teslim edileceği vaat edilmişken, 3. yılın sonunda ancak 455 bin bağımsız bölüm teslim edilmiş ve buna rağmen hedefe ulaşıldığı ilan edilmiştir. TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası olarak bir kez daha vurguluyoruz: Afetler kader değildir; bilimi, mühendisliği ve kamusal sorumluluğu esas almayan politikalarda ısrarın acı sonuçlarıdır. İvedi olarak yapılması gerekenler bellidir: Ülke çapında güncel ve şeffaf bir yapı envanteri oluşturulmalı, kentsel dönüşüm rant odaklı değil risk temelli bir kamu politikası olarak uygulanmalı, yapı üretiminin tüm aşamalarında —proje, imalat ve denetim süreçlerinde— mühendislik hizmetlerinin tam ve doğru bir biçimde verilebilmesi için gerekli yasal düzenlemeler yapılmalı ve uygulamalar sıkı bir şekilde denetlenmelidir. 6 Şubat’ta yitirdiklerimize karşı sorumluluğumuz, aynı acıların bir daha yaşanmaması için bugünden harekete geçmektir. Bilimin ve mühendisliğin uyarılarını dikkate almadan geçen her gün, yeni felaketlerin zeminini hazırlamaktadır" ifadelerini kullandı.
Haber Merkezi