Edirne’de, Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından ‘Somut Olmayan Kültürel Miras Taşıyıcısı’ ilan edilen kamu emeklisi 75 yaşındaki Rezzan Gökalp, geçmişte yoksul insanların ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla ortaya çıkan geleneksel el sanatlarından kırkyama tekniğini yaşatmaya devam ediyor. Gökalp, “Bu sanat, geçmişten bugüne taşınan bir miras. Benim amacım gördüğüm tarihi binaları, örf ve adetlerimizi gelecek nesillere konulu çalışmalarla aktarmak. Sadece çiçek veya desen değil, anlamlı hikâyelerle geleceğe bırakmak istiyorum” dedi.
Edirne’de yaklaşık 25 yıl boyunca kamu kurumlarında görev yaptıktan sonra emekli olan Rezzan Gökalp, emekliliğinde boş zamanlarını değerlendirmek için kırkyama ile tanıştı. Zaman içinde kendini geliştirerek bu alanda uzmanlaşan Gökalp, Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından verilen “Somut Olmayan Kültürel Miras Taşıyıcısı” belgesiyle de ödüllendirildi. Gökalp, 20 yıldır sürdürdüğü bu sanatla hem kültürel mirası yaşatıyor hem de gençlere aktarmaya çalışıyor.
YOKLUK YILLARININ SANATI: KIRKYAMA
Kırkyama sanatının, geçmiş yıllarda maddi durumu iyi olmayan insanların ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla kumaş artıklarının bir araya getirilerek dikmeleriyle ortaya çıktığını dile getiren Gökalp, “Kırkyama, adı üstünde kırk kumaşın birleşmesinden meydana geliyor. Halk arasında ‘yamalı bohça’ da deniyor ama ben kırkyama ifadesini tercih ediyorum. Yokluk yıllarında insanların elinde kalan sağlam kumaş parçaları belli bir desen dahilinde birleştirilip yeniden kullanıma kazandırılmış. Bu kumaşlardan yorgan, yastık, seccade, kıyafet, yelek, hatta çocuk hırkaları yapılmış. Yani hem ihtiyaç karşılanmış hem de atık değerlendirilmiş” dedi.
UZUN EMEK İSTEYEN HİKÂYELİ ESERLER
Gökalp, çalışmalarında yalnızca şekil ve desenlere değil, aynı zamanda hikâye anlatımına da önem verdiğini belirterek, “Benim işlerim biraz farklı. Minyatür ve granül havası var. Hikâyeli çalışmalar yapmayı seviyorum. Örneğin başkentlerimizi işledim. Bursa, Edirne, İstanbul ve Ankara’yı, tarihi dokularıyla birlikte kırkyama ile tasvir ettim. Hem nakış hem küçük parçalar birleşince işler çok uzun sürüyor. Kimi eser 1 ayda bitiyor, kimi 7 ayı buluyor. Bu tamamen işin inceliğine ve parçanın büyüklüğüne bağlı” diye konuştu.
‘GENÇLER İÇİN MADDİ GETİRİSİ OLMADIĞINDAN İLGİ AZ’
Sanatı gençlere aktarmak için çaba gösterdiğini dile getiren Gökalp, ancak gençlerin ilgisinin sınırlı olduğuna dikkat çekerek, “Elimden geldiğince gençlere aşılamaya çalışıyorum ama günümüzde gençler hayatlarını kazanabilecekleri işlere yöneliyor. Kırkyamanın maddi getirisi çok az. Bu yüzden gençler tarafından fazla tercih edilmiyor. Türkiye’de bu sanatı sürdürenlerin çoğu belli bir yaşın üzerinde ve emekliliğini almış kişiler. Daha çok hobi olarak yapılıyor” ifadelerini kullandı.
CUMHURİYET’İN 100. YILINA ÖZEL ESER
Gökalp, Cumhuriyet’in 100’üncü yılı için yaptığı özel çalışmasından da bahsederek, “Genç Cumhuriyet’in kazanımlarını tek bir eserde anlatmaya çalıştım. Sanayileşmeden eğitime, imardan ulaşıma kadar birçok alanı birleştirdim. Folklorcu gençleri de işledim çünkü onlar da genç Türkiye’nin sembolü. Bu sanat, geçmişten bugüne taşınan bir miras. Benim amacım gördüğüm tarihi binaları, örf ve adetlerimizi gelecek nesillere konulu çalışmalarla aktarmak. Sadece çiçek veya desen değil, anlamlı hikâyelerle geleceğe bırakmak istiyorum” şeklinde konuştu.
Adem Batuhan SEVER
