Edirne Kent Konseyi (EKK), Selimiye Camisi’nde tartışmalara yol açan kalemişi değişikliklerini siyah kurdeleyle protesto etti. Konsey, restorasyon sürecinde uzmanların dışlandığını ve kamuoyuna doyurucu açıklama yapılmadığına dikkat çekerek, Mimar Sinan’ın küçük boyutlu heykelinin göz kısmına siyah kurdele bağladı. EKK Kültür ve Sanat Çalışma Grubu Başkanı Nalan Şahin Tabakoğlu; “Selimiye Camii, kimsenin deneme tahtası olamayacak kadar değerli bir mirastır. Bu esere sahip çıkmak sadece Edirnelilerin değil, tüm insanlığın sorumluluğudur. Anıt niteliğindeki yapılarda restorasyon süreçleri çok daha titizlikle, bilimsel veriler ışığında ve katılımcı bir yaklaşımla yürütülmelidir” dedi.
UNESCO Dünya Kültür Mirası listesinde yer alan Selimiye Camisi’nde devam eden kalemişi uygulamaları, Edirne Kent Konseyi (EKK) Kültür ve Sanat Çalışma Grubu tarafından eleştirildi. Ana kubbede 18. yüzyıla ait kalemişlerinin sökülüp yerine yeni desenlerin yapılması tartışma konusu oldu. Mimar Sinan’ın “ustalık eserim” dediği Selimiye’de, Edirne Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu onayıyla 2023’te başlatılan uygulamalar 2024’te tamamlandı. Ancak Yüksek Kurul, Ocak ayında mevcut çalışmanın kaldırılmasına karar vererek yeni bir süreç başlattı. ICOMOS Türkiye de yapılan işin bilimsel temelden uzak olduğunu açıkladı. Tarihçi Prof. Dr. İlber Ortaylı ile eski Selimiye Alan Başkanı Namık Kemal Döleneken de süreci eleştiren isimler arasında yer aldı.
SİYAH KURDELEYLE SEMBOLİK PROTESTO
EKK, cami önünde basın açıklaması düzenledi. Açıklamaya EKK Başkanı Özer Demir, yürütme kurulu ve grup üyeleri katıldı. Mimar Sinan’ın küçük heykelciğinin gözüne siyah kurdele bağlanarak tepkiler sembolik şekilde ifade edildi.
‘KAMUOYU SÜREÇTEN DIŞLANDI’
Açıklamayı okuyan Kültür ve Sanat Çalışma Grubu Başkanı Nalan Şahin Tabakoğlu, sürecin güven zedelediğini vurguladı. Tabakoğlu, “Türk mimarisinin en anıtsal yapılarından biri olan ve UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde yer alan Selimiye Camii’nde yürütülen restorasyon çalışmaları, uzun süredir kamuoyunun gündemindedir. Sürecin şeffaf yürütülmemesi, uzmanların sahaya erişiminin engellenmesi ve kamuoyuna sağlıklı bilgi aktarılmaması, restorasyona duyulan güveni zedelemiş ve ciddi soru işaretleri yaratmıştır. Restorasyon süreci boyunca zaman zaman basına yansıyan olumsuz haberler toplumsal endişeyi artırmıştır. Son olarak, cami içindeki kalemişlerinde yapılan köklü değişiklik, yalnızca ulusal basında değil, dünya kamuoyunda da geniş yankı bulmuş, Selimiye Camii’ni ciddi bir tartışmanın odağı haline getirmiştir” dedi.
‘BİLİMSEL GEREKÇE SUNULMADI’
Tabakoğlu, yapılan değişikliklerin neden gerekli görüldüğünün açıklanmadığını dile getirerek; “Restorasyonun mevcut durumu hakkında kamuoyuna tatmin edici bir açıklama yapılmamıştır; yapılan değişikliklerin nihai olup olmadığı, sürecin ne aşamada olduğu ise belirsizliğini korumaktadır. Bu noktada, yapılması gerekenler açıktır. Durum tespiti yapılmalıdır. İlgili akademik çevreler ve bağımsız uzmanlar bir an önce sürece dahil edilmeli, restorasyon çalışmaları yerinde incelenmeli ve elde edilen bulgular şeffaf bir şekilde kamuoyu ile paylaşılmalıdır. Uluslararası standartlara uyum değerlendirilmelidir. Restorasyon süreci bilimsel, etik ve uluslararası koruma ilkelerinin gerisindeyse, çalışmalar derhal durdurulmalı ve bir hasar tespit süreci başlatılmalıdır. Katılımcı süreçler işletilmelidir. Sorunun özü, yetkililerin kamuoyunun eleştirilerine yanıt vermemesinden ziyade, sürecin ilgili uzmanlar ve kamuoyunun dışlandığı kapalı bir şekilde yürütülmesidir” şeklinde konuştu.
‘SELİMİYE KİMSENİN DENEME TAHTASI DEĞİLDİR’
Selimiye’nin evrensel bir değer olduğuna dikkat çeken Tabakoğlu, “Selimiye Camii, kimsenin deneme tahtası olamayacak kadar değerli bir mirastır. Bu esere sahip çıkmak sadece Edirnelilerin değil, tüm insanlığın sorumluluğudur. Anıt niteliğindeki yapılarda restorasyon süreçleri çok daha titizlikle, bilimsel veriler ışığında ve katılımcı bir yaklaşımla yürütülmelidir. Restorasyon, hiçbir şekilde salt ticari bir faaliyet gibi ele alınamaz. Selimiye eşsizdir; Mimar Sinan’ın “ustalık eserim” diyerek insanlığa armağan ettiği bu yapı, tüm dünyanın ortak kültürel mirasıdır. Türk milleti, bu eşsiz eseri koruma ve gelecek kuşaklara layıkıyla aktarma kararlılığına ve gücüne sahiptir” diye konuştu.
Adem Batuhan SEVER