VİDEO GALERİ
FOTO GALERİ
BİZE ULAŞIN
YAZARLAR
Edirne Ahval Haber - edirneahval.com

@ Haber Tarihi : 14 Eylül 2021 10:53:58

0 Yorum

Ragbi Günlükleri 74

            Son yıllarda sporun gelmiş olduğu profesyonel düzey sporcunun özellikle de genç-çocuk sporcunun büyüme ve gelişme süreçleri de işin içerisine katılarak düşünüldüğünde beslenme ile ilgili olarak detaylı ve dikkatli olarak planlanması gereken uygulamalara ihtiyaç duyulmaktadır. Beslenme sporcu performansının geliştirilmesinde önemli bir yer tutmaktadır. Dengeli beslenmenin sporcunun performansı üzerindeki etkileri şu şekilde özetlenebilir:

• Sporcunun yoğun antrenman programı içerisinde istenen antrenman uyumlarını gerçekleştirmesi,

• Antrenman sonrası toparlanmanın hızlandırılması, bağışıklık sistemi üzerinde yük oluşturabilecek şiddette antrenman dönemlerinde bağışıklığı destekleme,

• Performansı ve büyüme-gelişmeyi etkileyen önemli faktörlerden biri olan uykunun kalitesini artırma,

• Antrenman sırasındaki konsantrasyon seviyelerini geliştirme,

• Olası sakatlık veya hastalık durumlarında tedavi ve rehabilitasyon süreçlerine katkıda bulunma.

            Doğru beslenme uygulamaları ile birlikte organizmaya en uygun miktarda yüklenmenin yapılması kolaylaştırılacak, düzenli bir biçimde yüksek kaliteli yüklenmelerle antrenman programının devam ettirilmesini sağlayacak hızlı ve etkili yenilenme-toparlanma için de beslenme çok önemli bir temel teşkil eder.

BESLENME KAVRAMI VE ÖNEMİ*

            Sağlıklı gıdalarla, doğru bir şekilde düzenlenmiş bir beslenme planı olmadan hem sporsal verim hem de sağlığın korunup geliştirilmesi mümkün olmayacaktır. Sporcuların kendilerinin, antrenörlerinin ve ailelerinin sporcu beslenmesi uygulamalarıyla ilgili bilgilendirilmesi spor kariyerlerinin başlangıç dönemlerinden itibaren sağlanmalıdır. Antrenmanlar sırasında kaslar daha sık ve daha güçlü kasılır, solunum hızı artar ve aktif kaslar için daha fazla enerji kullanılması gerekir, kalp atım sayısı ve vücuda pompalanan kan miktarı artar. Tüm bu etkenlerin birleşimi olarak sporcular, sporcu olmayanlara kıyasla daha yüksek enerji harcamasına sahiptir. Sporcu beslenmesinin planlanmasında antrenmanlarda harcanan enerjinin yerine konulmasına da dikkat edilmelidir. 

            Organizmanın yaşamını ve fonksiyonlarını sürdürebilmesine olanak sağlayacak şekilde vücut için gerekli enerjinin (enerji veren besin öğeleri olan karbonhidrat, protein ve yağlar) sağlandığı bir beslenme yeterli beslenme olarak tanımlanır.

            Dengeli beslenmede ise tanım sadece organizmanın faaliyetlerini devam ettirmesine yetecek oranda beslenmesini değil aynı zamanda tüm besin gereksinimlerinin kişinin ihtiyaçlarına en uygun ve sağlık durumunu koruyacak şekilde karşılanmasını da içerir.

            Uluslararası Olimpiyat Komitesi (International Olympic Committee, IOC) besini; sağlığın ve vücut fonksiyonlarının korunması ve yaşamın ve büyümenin sürdürülmesi için tüketilen gıda maddeleri olarak tanımlamaktadır. Besin ögeleri ise yiyeceklerde bulunarak organizmanın enerji ihtiyacının karşılanmasında, büyümenin desteklenmesinde, vücut dokularının onarımında görev alan ve yaşamsal faaliyetin devam ettirilmesi için hayati öneme sahip organik ve inorganik maddelerdir.        Sporcunun yaşam tarzı ve organizma üzerine büyük yükler bindiren fizyolojik yüklenmeler içeren antrenman programları günlük enerji gereksinimini sıradan bir insana göre çok yüksek miktarlara çıkarmaktadır. Üst düzey dayanıklılık sporcularında günlük kalori ihtiyacının 10.000 kilokalori civarında ve üstünde olduğu birçok örnek bulunmaktadır. Bunun yanı sıra antrenmanlardaki reaksiyon, konsantrasyon vb. parametrelerin de uygun şekilde düzenlenmesinde doğru beslenme

önemli yer tutar. Tüm bu faktörler göz önüne alındığında beslenmenin planlanmasında sporcunun ve spor dalının özelliklerine uygun bir sporcu beslenmesi uygulaması önem taşımaktadır.

            Sporcu beslenmesinde öncelik sağlığın korunmasıdır. Sporcu sağlıklı olduğu sürece antrenmana adaptasyonu artacak, antrenmana verdiği cevap ve toparlanması daha iyi olacak, antrenman sırasındaki fizyolojik ve bilişsel performansı daha yüksek olacak, doğru beslenme ile aşırı yüklenmenin getireceği bağışıklık sistemi baskılanmalarının önüne geçilerek antrenman yılı içerisinde geçireceği hastalık günleri ve sakatlanma riski azalacak, hastalık ve dolayısıyla aktif olarak katılacağı antrenman sayısı daha fazla olabilecektir. Sporcunun kamp, yarışma veya maç için yapacağı şehir veya ülke dışı seyahatler sırasında maruz kalabileceği farklı koşullara (nem, sıcaklık, yükselti vb.) uyum sağlamasının kolaylaşmasında da doğru beslenme önem arz etmektedir.

            Özellikle büyüme dönemindeki çocuk ve genç sporcuların organizmalarının maksimum potansiyellerine ulaşacak şekilde büyümelerini tamamlamalarında uygun bir beslenme planının önemi göz ardı edilemez. Bu gruba dâhil sporcular beslenme ile ilgili bilgileri çoğunlukla antrenörlerinden aldıkları için antrenörlerin sporcu beslenmesine ilişkin bilgilerinin geliştirilmesi sporcunun büyüme ve gelişmesine ve direkt olarak sağlığı ve dolayısı ile sportif performansına etki edeceğinden hayati öneme sahiptir. Çocuk sporcularda enerji gereksinimi daha fazla olacağından uygun bir büyüme ve gelişme için bu ihtiyacın karşılanması, aynı zamanda da sağlıklı beslenme alışkanlıklarının küçük yaşta kazandırılması gerekmektedir. Burada antrenörün, sporcunun ailesi ile doğru iletişimi kurup çocuğun evinde de sağlıklı beslenme uygulamalarının yapılması konusunda yol gösterici olması yerinde olur. Sporcularda enerji gereksinimi yaş, cinsiyet, vücut kompozisyonu, yapılan antrenmanın türü, antrenman yapılan yerin çevresel koşulları (zemin özelliği, sıcaklık, nem, yükselti vb.) gibi etkenlere göre bireysel farklılıklar içerir.

            Enerji ihtiyacı açısından çocuk sporcular yetişkinlerden farklılık gösterirler. Vücut ağırlığının kilogramı başına enerji harcaması çocuk ve ergenlerde daha yüksek seyreder. Öyle ki 7 yaşında bir çocuğun kilogram başına enerji harcaması, bir yetişkinden yaklaşık %25 kadar daha yüksek olacaktır. Buna çocuklarda kassal gelişim tam olarak gerçekleşmediği için kaslar arası koordinasyon konusundaki yetersizlik sebep olarak gösterilebilir. Çocukların yüksek enerji ihtiyacı düşünüldüğünde 8-10 yaş grubu çocuklar için yetişkinlere kıyasla %20-25, 11-14 yaş grubu için ise %10-15’i kadar daha fazla kalori tüketilmesi gereklidir. Sporcu çocuklarda enerji alımının yetersiz olması ergenlikye gecikmeye, boy uzamasının olumsuz etkilenmesine, kemik yapısının gelişiminde problemlere, sakatlık riskinde artışa, sakatlık ve hastalıklar sonrası spora dönüş süresinin uzamasına, menstrüasyon döngüsünde düzensizliklere, vücut sıvı dengesindeki yetersizliklere ve hayati önemdeki besin öğelerinin eksik alınması ile oluşan hücresel zararlara yol açarak büyüme ve gelişme üzerinde ciddi olumsuz sonuçlara yol açar. 

*AKÇA Fırat(2020), ‘‘Beslenme Kavramı ve Önemi’’. G. Güven(ed), Spor ve Sağlık Bilimleri 1. İçinde: s.69-70, Eskişehir, Anadolu Üniversitesi Yayınları.

Henüz Bu Haber İçin Yorum Yapılmamış
Adınız Soyadınız
Güvenlik Kodu
BENZER HABERLER