VİDEO GALERİ
FOTO GALERİ
BİZE ULAŞIN
YAZARLAR
Edirne Ahval Haber - edirneahval.com

@ Haber Tarihi : 27 Ekim 2020 10:26:47

0 Yorum

Kez Okundu.

Ustaların Ahval-i (2)

Dünyada krom nikelden musluk yapan tek usta

           2011 yılının Ahisi seçilen çeşme, musluk ustası Zeki Gen ile çeşme üretimi hakkında röportaj yaptık. 56 senedir ustalık yapan Zeki Usta, tükenmekte olan mesleğinin en büyük sorunlarından birinin yetiştirilecek elemanın bulunmaması olduğunu söyledi. Ürettiği krom nikel ham maddeli çeşmelerle dünyada ve Türkiye'de tek olduğunu belirten Zeki Usta, üzülerek krom nikel maddesinden musluk üreten ilk ve son usta olacağını düşünüyor.

Kendinizi biraz tanıtır mısınız? 
      “1942 doğumluyum 78 yaşındayım ve Edirneliyim. Askere gitmeden önce su tesisatçılığı yapıyordum. Ağabeyimler de sanayide esnaftı, kaynak yapmasını vs ben onlardan öğrendim.”

Ürettiğiniz çeşmelerden, ürünlerden bahseder misiniz?
 
    “1993'ten beri krom nikel muslukları üretiyorum. Belediyelere, siyasi partilere, Kırkpınar Festivali'ne özel amblemli hediyelik ürünler, armalar ürettim ama onlar da satılmadı. Sadece musluk, çeşme üretmiyorum. Dediğim gibi pencere demirlerini bile krom nikelden üretiyorum. Hediyelik plaketler, parti amblemleri vs ürettim. Şunları yapıyorum ama satamıyorum. Gümüşten sonra krom nikel geliyor değer olarak. Çeşme 1,5 kilo geliyorsa o çeşmeyi biz aslında 3 kilo krom nikelden yapıyoruz. Ciddi el işliği, ciddi bir uğraş var ve ciddi maliyetli.”

Neden ürünlerde krom nikel kullanmayı tercih ediyorsunuz ve bunu ne zaman keşfettiniz? 
 
    “Askerden geldikten sonra 1968 senesinde termal su tedavisi için Oruçluğu'na gittim. Orada ustalarla görüştüm. Termal suda pirinçten yapılmış musluklar dayanmıyordu. Büyük firmalar pirinç musluklara 2 yıl garanti veriyorlardı. Gittiğim otellerde ustalarla görüştüm. Böyle bir şey yapsam nasıl olur diye araştırdım. O zaman krom nikel işliyordum tornada çok sert bir malzemeydi. Yap bakalım dediler gönderdim, kullandılar memnun kalıp sipariş verdiler. Onlara 5 tane musluk yapıp verdim. Baktılar ki 4-5 senede musluklarda herhangi bir deforme olmuyor bunun üzerine benden bütün oteldeki muslukları değiştirmemi istediler. Hamamlardaki muslukları. Yalova termale gidip oraya da 70-80 tane musluk verdim. Sıcaklığa dayanan en sert madendir bu. Pirinçten, bakırdan daha kıymetli bu malzeme. Evdeki tencereler bile krom nikelden yapılıyor. Bunları düşünerek böyle bir musluk ürettim.”

Bugüne kadar nerelere musluk üretip yolladınız? 
     “Musluk verdiğim yerler Manisa Salihli Kurşunlu Kaplıcaları, Oruçoğlu Termal, Yalova Termal Kaplıcaları, Yalova Termalim Otel, Güre Afrodit Termal'in bütün odalarının musluk, bataryalarını, Güre Hattuşa Otele, Güre Ramada Otel'e kendi ürettiğim muslukları sattım. Bulgaristan'dan da gelip camiler için musluk almışlardı. 316 Krom Nikel'den yapılan musluklar. Türkiye'de değil dünyada benden başka krom nikel musluk üreten yok. Araştırıyoruz dünyada başka krom nikel musluk üreten yok.  Çinliler krom nikeli kalıba dökemiyorlar mesela. Dirsekleri özel olarak alıyoruz Fransız malıdır. Bunu dökse Çinliler şimdiye kadar dökerlerdi. Biz ömürlük musluklar, çeşmeler yaptık, yapıyoruz.”

“Musluklar bozulmuyor ki çok sağlam değiştirmelerine gerek kalmıyor”
     
“Diğer firmalar sarı pirinçten yapıyorlar ama krom nikelden yapmıyorlar. Musluk sattığım yerler 4 sene sonra muslukları yollayıp tamir ettiriyorlar. Yeni musluk almıyorlar. Bozulma riski yok. Mesela Manisa Salihli kaplıcalarına gittim 150 tane musluk ürettim verdim. Şimdi hala o musluklar çalışıyor ama bir daha almıyorlar. Musluklar bozulmuyor ki çok sağlam değiştirmelerine gerek kalmıyor. Kazancımız yok kazansak da sürüm yok”

Bugüne kadar musluktan farklı ürettiğiniz objeler nelerdir?

       “Balıkesir Sarıkız Heykeli'ni 3 ayda elimle yaptım mesela. Sonra oradaki otele hediye ettim. Tekirdağ Marmara Ereğlisi'ne sokak lambası, aydınlatma direkleri de yapıp, sattık.”

Neden Edirne'de de krom nikel musluklar tercih edilmiyor?
       “Edirne'de termal su olmadığı için Edirne'de herhangi bir yere bu musluklardan yapamadım. Camilerde sarı renkte musluk kullanılıyor, tarihe uygun olsun diye. Krom nikel metal renkte olan bir ürün. Tarihi eser gibi durmuyor. İsteğe göre de değişiyor. Üzerlerine çeşme başlıklarına lazerle özel figürler işleyebiliyoruz.”

Bölgemizde mesleğinizle ilgili başka bir aktivite yapıldı mı?
     “Edirne'de sadece bir kere Devecihan'da ürün sergiledik. Bugüne kadar başka sergi yada başka bir aktivite yapılmadı.”

Daha çok termal otellerde kullanılan musluklar evlerde neden tercih edilmiyor?
     “Evlerde tercih edilmiyordu sadece termal oteller tercih ediyordu. Şimdilerde de evlerde tercih edilmiyor, pahalı kalıyor biraz. Termal suların içindeki mineraller vücuda yararlı. Termal suyu da sarı pirinç bozuyor. Kaynak sular yaklaşık 80 derece oluyor. Pirinç maddesi bu derecedeki sularda aşınıyor. Ama krom nikelleri temizleyip parlatıp yine kullanırsınız. Pirinç 600 derecede eriyorsa krom nikel 1300 derecede eriyor. Büyük firmalarda çeşme satıyorlar 3 liraya biz satıyoruz 5 liraya. Eee o zaman evler için o ucuz ürünü tercih ediyorlar alt tarafı çeşme diyerek. Ama 2 sene bilemedin 3 sene garantisi var bizim garantimiz ömür boyu.”

Maliyeti pahalı bir ürün mü?
      "Bir krom nikel çeşme şuanda 200-300 TL civarında satılıyor. Demirle krom nikel arasında ciddi bir fiyat farkı var. Ben işe başladığım zaman malzeme 4 liraydı. Elektrotu 50 kuruştu. Şimdi 2,5 lira oldu. Bu malzemenin kilosu şimdi 25 TL bazen de metreyle satılıyor. Bu düz metre olarak alınan maddeler bükülüyor şekillendiriliyor, el emeği çok fazla. Şuan krom nikelin kilosu 20 Bin TL ve işlemesi çok zor. "

Bu muslukları dünya çapında sadece biz üretiyoruz dediniz, peki seri üretim için büyük firmalardan teklif gelmedi mi ve patent almayı da düşündünüz mü?
     
 “Büyük firmalar bu muslukları almaz da yapmaz da. Çünkü kendi muslukları 2 sene garantili ben 20 yıl garanti veriyorum. Paslanmaz, kireçlenmez hiçbir şey olmaz bu musluklara Seri üretime geçecektik işimiz yarım kaldı. O günden beri uğraşıyoruz. Patent almak üzereydik. Çok masraflı bir işti. Katalog bastırmak, patent almak çok masraflı bir iş. Bastırdığımız katalogları Recep Zıpkınkurt yardımıyla bastırdık, sağ olsun. Afyon Sandıklı Termal'e musluk örneği götürdüm. Baktılar  “Bunlar nasıl musluklar sarı pirinç kullanıyoruz biz” dediler. “Biz bu muslukları büyük termal otellere veriyoruz” desek de bu muslukları satamadık. KOSGEB ile görüştük. O da olmadı.”

2011 yılında Ahi seçilmişsiniz. Bununla ilgili ne söylemek istersiniz? 
      “Demirciler Derneği 2011 yılında beni Ahi seçtiler. Kısmet bizeymiş. Ahilerle zaman zaman bir araya gelip konuşmak kısmet olmadı.”

Çırak yetiştirdiniz mi? Şuan yanınızda çırak olarak başlamak isteyenler var mı?

“Yetiştireceğim kimse kalmadı”
       
 “Ben çırak olarak bu işe başladım. Şuanda da usta olduk işte. 63'te askerlik bitti 64'te dükkân açtık. 56 senedir bu işi yapıyorum. Çıraklarımın 6 tanesi de vefat etti. Yetiştireceğim kimse kalmadı. Çırak bulmak çok zor, bu işi artık kimse yapmak istemiyor. Pandemi döneminde de buradaydık. Oğlum gözleri kaynak yapmaya çok dayanamadığı için bu mesleği seçmedi. Kaynak işlemi gözleri çok bozuyor. Benim de ellerim titremeye başladı. Eskiden 3-4 saat boyunca kaynak yapardım ama şimdi mümkün değil. Yani bu mesleği eskiden de seçmiyorlardı şimdi hiç seçmiyorlar. Son tangoyu oynuyoruz, mesleği bırakacak kimse yok. Ben de bırakacağım artık. Krom nikel musluk üreten ilk ve son usta olacağım galiba…” 

Röportaj: Damla GÖÇ

Fotoğraf: Ali KARAMAN
 

Henüz Bu Haber İçin Yorum Yapılmamış
Adınız Soyadınız
Güvenlik Kodu
BENZER HABERLER