Edirne’de geçmiş yıllarda özellikle eylül ve ekim aylarında üniversite öğrencilerinin gelişi ve memurların tayin dönemleriyle birlikte kiralık daire bulmak imkânsız hale gelirken, bu yıl kent genelinde kiralık ve satılık ilanlarının vitrinleri doldurması dikkat çekti. Yaşanan bu çarpıcı değişimin temel sebeplerini değerlendiren Trakya Umum Emlak Müşavirleri Derneği Edirne Şube Başkanı Aytaç Feda, gayrimenkul fiyatlarındaki aşırı artış, eriyen maaşlar ve yükselen yaşam maliyetleri nedeniyle piyasanın kilitlendiğini belirtti. Feda, hem kiracıların hem de ev sahiplerinin çıkmaza girdiğini vurgulayarak devletin acilen sosyal konut ve kooperatif modelleriyle sektöre müdahale etmesi gerektiğini söyledi.
'GELİR ARTIŞIYLA KİRA ARTIŞI ARASINDA CİDDİ BİR MAKAS OLUŞTU'
Muhabirin Edirne genelindeki kiralık ve satılık ilanlarının artış sebebine yönelik sorusunu yanıtlayan Trakya Umum Emlak Müşavirleri Derneği Edirne Şube Başkanı Aytaç Feda şu ifadeleri kullandı:
"Burada en büyük etken gayrimenkul fiyatlarının aşırı yükselmesi. Bugün bir artı bir daire alan vatandaş üç, üç buçuk milyon lira para ödüyor. İki artı bir daireler beş buçuk, altı milyon liraları buluyor. Üç artı birler ise yedi, sabiz milyon liradan başlayıp on milyon liraya kadar çıkıyor. Bu maliyet doğrudan kiralara da yansıyor. Bir artı bir daire kiralamaya kalktığınızda artık on sekiz, yirmi bin lira gibi rakamlar isteniyor. İki artı birlerde yirmi beş bin lira civarı, üç artı birlerde ise otuz beş, kırk bin liraları bulan kiralar talep ediliyor. Aslında burada hem kiracı haklı hem de ev sahibi haklı. Çünkü ev sahibi de çok yüksek maliyetlerle bu evleri satın aldı. Geçen yıl otuz bin liraya kiraya verilen bir ev, devletin belirlediği kira artış oranıyla bugün kırk bin liraya çıkmış durumda. Ama burada çalışan insanın maaşı aynı oranda artmadı ki. Devletin verdiği enflasyon oranındaki maaş artışı ortada. Temmuz ayında yapılacak artış bugün itibarıyla yüzde on dört seviyelerinde konuşuluyor. Enflasyon aylık yüzde bir buçuk, yüzde iki gelse bile toplamda yüzde on yedi, on sekizlere ulaşacak. Ancak kira artışları bunun çok üstünde ilerliyor. Gelir artışıyla kira artışı arasında ciddi bir makas oluştu."
'VATANDAŞ MASRAFLARI GÖZE ALIP DAHA DÜŞÜK KİRALI EVLERE KAÇIYOR'
Yüksek kira artışları karşısında vatandaşların yaşadığı çaresizliği ve taşınma hareketliliğini aktaran Feda, açıklamasını şu sözlerle sürdürdü:
"Bugün otuz bin liradan kırk bin liraya çıkan kirayı ödeyemeyen vatandaş, bütün masrafları göze alıp daha düşük kira olan bir eve taşınmaya çalışıyor. Nakliye masrafını, depozitoyu, hatta evin boya badanasını bile göze alarak yirmi beş, otuz bin liralık başka evlere geçmeye başladılar. Çünkü başka çareleri kalmadı. Öğrenci tarafında da durum çok zor. Bir memur seksen bin lira maaş alsa, yüz bin lira maaş alsa bile, bunun yirmi bin lirasını kiraya verdiğinde; öğrencinin yemeği, içmesi, ulaşımı ve diğer giderleriyle birlikte bir öğrencinin aylık maliyeti en kötü ihtimalle kırk bin lirayı buluyor. Ailenin ikinci bir çocuğu daha okuyorsa ya da başka çocukları varsa bu yükün altından kalkmaları çok zor hale geliyor. İnsanlar çocuklarını okutamaz duruma geldi. Yurt kapasiteleri belli. Devlet yurtlarında yer bulamayan öğrenciler mecburen dışarıdan ev kiralamak zorunda kalıyor. Ben otuz beş yıllık emlak hayatımda, çocuğunu okutamayacağını söyleyip gözyaşları içinde memleketine dönen birçok aile gördüm. Eğitim maalesef tamamen ekonomik güce bağlı hale geldi."
'PİYASADA BÜYÜK BİR UÇURUM VAR DEVLETİN EL ATMASI ŞART'
Ev sahiplerinin de benzer şekilde sistemden kaynaklı mağduriyetler yaşadığını ve piyasadaki dengesizliğin çözümü için devlet desteğinin zorunlu olduğunu ifade eden Feda, sözlerini şöyle tamamladı:
"Bir diğer taraftan ev sahipleri de sürekli suçlanıyor, ‘Kiraları yükseltiyorlar’ deniyor. Ama aslında onların da ciddi sorunları var. Yatırdıkları paranın karşılığını almakta zorlanıyorlar. Pandemi döneminde devletin uyguladığı kira artış sınırları nedeniyle bazı kiralar çok düşük kaldı. Pandemiden sonra kiraya verilen evlerde ise rakamlar aşırı yükseldi. Bu yüzden piyasada ciddi bir dengesizlik oluştu. Aynı bölgede bir ev çok düşük kiradayken, başka bir ev iki üç katına kiralanabiliyor. Burada büyük bir tutarsızlık ve uçurum var. Bunun mutlaka çözülmesi gerekiyor. Devletin bu konuya el atması şart. Ya sosyal konut üretip uygun fiyatlarla kiraya vermesi gerekiyor ya da kooperatifleşmenin önünü açarak insanları ev sahibi yapacak modeller geliştirmesi lazım. Devletin burada vatandaşın elinden tutması gerekiyor. Çünkü şu anda hem kiracılar zor durumda hem de ev sahipleri zor durumda."
Adem Batuhan SEVER