Atatürk’ün talimatıyla kurulan ve yıllarca topladığı derilerle ülke ekonomisine milyonlarca liralık katkı sağlayan Türk Hava Kurumu (THK), son 3 bayramdır bu görevini yerine getiremiyor. THK Edirne Şubesi’nin deri toplama ihalesine hiçbir müteahhit başvurmayınca, milli servet sayılan tonlarca deri ekonomiye kazandırılmak yerine çöpe giderek bertaraf edilmeye başlandı.
'MÜTEAHHİTLER YANAŞMADI: THK BU BAYRAM DA SAHADA YOK'
THK Edirne Şube Başkanı Coşkun Molla, bu kurban döneminde de deri toplamak için gerekli hazırlıkları yaptıklarını ancak piyasadan karşılık bulamadıklarını belirtti. Molla süreci şu sözlerle özetledi:
"2026 Kurban Bayramı vesilesiyle, Türk Hava Kurumu Genel Merkezi’nin aldığı kararlar doğrultusunda Edirne Şubesi olarak deri müteahhitlerinden teklifler talep ettik. Fakat ne yazık ki tıpkı geçen yıl olduğu gibi bu yıl da müteahhitler yanaşmadı ve teklif sunmadı. Sadece Lüleburgazlı bir deri müteahhidi büyükbaş hayvan derileri için bir teklif verdi; ancak o da o kadar düşük ve komik bir rakamdı ki uygun bulmadık. Neticede, kendi finansmanımız da olmadığı için bu sene deri toplama faaliyeti gösterme imkanımız maalesef kalmadı."
TRAKYA’DA TEK BİR DERİ BİLE TOPLANMAYACAK: GÖZLER YURT DIŞINDA
Deri sektöründeki durgunluğun sadece Edirne’ye özgü olmadığını, tüm bölgeyi ve ülkeyi etkilediğini vurgulayan Molla, rotanın ithalata döndüğüne dikkat çekerek,
"Şu an Trakya'daki hiçbir şubemiz deri satışı yapamadı, çünkü hiçbir şubemize talep gelmedi. Türkiye genelinde bu işi bir tek Ankara merkez şubemiz gerçekleştirebildi. Deri müteahhitleri artık koyun derisini kesinlikle istemiyor ve talep etmiyor. Sadece büyükbaş kurban derilerine ilgi gösteriyorlar. Onu da zaten kontrollü kurban kesim alanlarından doğrudan yerinde teslim alıyorlar; böylece toplama riskine girmiyorlar. İşin ikinci ve asıl önemli nedeni ise; dericiler ham maddeyi artık yurt dışından, işlenmiş olarak ithal etmeyi tercih ediyor. Sektör sanırım kendini bu yönde geliştirdi ya da bu şekilde çalışıyor. Herhalde ithal işlenmiş deri almak onlara daha karlı geliyor" dedi.
'ÇÖPE GİDEN DERİLER: SALGIN VE ÇEVRE REZALETİ KAPIDA'
Sorunun kurumun isteksizliğinden değil, tamamen piyasa şartlarından kaynaklandığını hatırlatan Şube Başkanı Molla, toplanamayan derilerin çok ciddi bir çevre ve sağlık sorununa yol açacağı konusunda uyardı. Molla,
"Bu, kurban derisi toplayamadığımız üst üste üçüncü yılımız oluyor. Bu durum kesinlikle Türk Hava Kurumu’ndan kaynaklanmıyor. Biz bu tarihi görevimizi seve seve yerine getirmek istiyoruz ancak şartlar elvermiyor. Vatandaşlarımızın bunu bilmesinde yarar var. Öte yandan, toplanamayan bu kurban derileri ciddi bir sağlık ve atık problemine dönüşüyor. Derilerin sokaklarda kalması, çöpe atılması ve bertaraf edilmesi büyük bir yük. Bu yüzden şube olarak Valiliğimize, Belediyemize ve Sağlık Müdürlüğümüze bu faaliyeti yapamayacağımızı yazılı olarak bildirdik. Gerekli hijyen ve çevre tedbirlerinin alınmasını kendilerine resmi olarak ilettik" şeklinde konuştu.
'MİLLİ SERVET HEBA OLUYOR: TEKNOLOJİK ALTYAPI ŞART'
Türkiye genelinde bu faaliyetin bitme noktasına gelmesinin çok büyük bir ekonomik kayıp olduğunu söyleyen Coşkun Molla, çözüm yolunu şu sözlerle işaret etti:
"Maalesef Türkiye genelinde artık kurban derisi toplama faaliyeti gerçekleştirilemiyor. Bu durum ülkemiz için çok büyük, ciddi bir ekonomik kayıptır. Oysa bu deriler çok rahat ekonomik olarak katma değere dönüştürülebilirdi. Yeter ki bu derileri işleyecek ya da son ürüne dönüştürecek doğru bir entegre yapılanmaya gidilsin; o zaman bu milli servet böyle heba olmazdı. Ancak Türk Hava Kurumu olarak bizim tek başımıza bunu yapmaya gücümüz yetmiyor. Çünkü bunun için tabakhaneler kurulması, ciddi yatırımlar ve teknolojik altyapılar gerekiyor. Kurumumuzun bu bütçe ve imkanları olmadığı için maalesef kurban derisi faaliyetleri bu şekilde bitme noktasına geldi."
Adem Batuhan SEVER